در حل و حرمت اسيران متفكر گشتيم و اگر چه ايشان ملك يمين بودند از قبيل محصنات ميشمرديم بعد از عرض اين صورت به حضرت رسالت ( ص ) اين آيه نازل شد كه زنان كفار اگر چه شوهر دارند اما چون بسبب سبى ملك شما شده‌اند تصرف در ايشان حلالست و در كنز العرفان آورده كه * ( إِلَّا ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ ) * استثنا است از مطلق مزوجات از حرائر و اماء يعنى حرائر و اماى مزوجات بر شما حرامند مگر بملك يمين شما در آيند يعنى استرقاق ايشان كنيد باشترا يا باتهاب يا ميراث يا سبى يا غير آن كه مالك جديد را فسخ نكاح مىرسد و وطى مملوكه بعد از اعتداد و نيز در اين حكم داخل است امهء مزوجه بمملوك سيد چه او را مىرسد فسخ نكاح آن پس او را جايز باشد وطى بعد از عدة و ابو حنيفه گفته كه سبى رفع نكاح نمىكند و بسبى بر باقى حلال نميشود بلكه حليت مسبية مشروطست بدار الحرب بدون زوج پس اگر كسى سبى زوجين كند نكاح مرتفع نگردد و اطلاق آيه حجت است بر او و همچنين خبر ابو سعيد خدرى كه مذكور شد و از ابى سعيد خدرى مرويست كه چون در غزاة اوطاس سبى مزوجات كفار نموديم منادى رسول ( ص ) ندا كرد كه ( الا لا توطأ الحبالى حتى يضعن و لا غير الحبالى حتى يستبرئن بحيضة ) يعنى اى مسلمانان وطى زنان آبستن مكنيد تا وضع حمل نمايند و غير آبستن را مباشرت مكنيد تا آنكه استبرا كنند بيك حيض و فرزدق در شعر خود اشاره بحليت وطى ازواج كفار نموده بقوله شعر ( و ذات حليل انكحتها و ما حنا حلال لمن يسبى بها لم تطلق ) و از امير المؤمنين ( ع ) و ابن مسعود و ابن عباس و مكحول و زهرى مرويست كه مراد ب * ( ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ ) * سبى ذوات ازواجست و بدانكه احصان را بر چهار معنى اطلاق مىكنند يكى بمعنى عفت كقوله الَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَها دويم بمعنى ازواج هم چنان كه در اين آيه مذكور شد سوم بمعنى حريت كقوله * ( وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَناتِ ) * چهارم بمعنى اسلام كقوله * ( فَإِذا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ ما عَلَى الْمُحْصَناتِ ) * بر احد تفسيرين و قوله كِتابَ اللَّه عَلَيْكُمْ مصدر موكد است اى كتب اللَّه عليكم تحريم المذكورات كتابا يعنى نوشته و فرض كرده است حقتعالى تحريم نكاح زنان مذكوره را بر شما نوشتنى و فرض كردنى و يا مفعول به است يعنى الزموا كتاب اللَّه پس معنى آنست كه ملازم باشيد فرض خدا را در باب مناكحات بر شما پس مخالفت به آن مكنيد و از آن در مگذريد وَأُحِلَّ لَكُمْ عطفست بر فعل مضمر كه ناصب كتاب اللَّه است يعنى نوشته است حق تعالى بر شما تحريم مذكورات را و حلال گردانيده براى شما ما وَراءَ ذلِكُمْ آن چه غير از اين محرمات مذكوره است و حفص مجهول ميخواند و عطف بر حرمت و معنى آنكه حرام كرده شد بر شما زنان مذكوره و حلال گرده شد بر شما غير از اين زنان و ماء موصوله بمعنى اللاتى است